Ví như chăm xem phim do thám, bạn sẽ hiểu rằng để phá một vụ án và kết tội được một người, cần yếu bằng chứng chi tiết với đủ hạ tầng công nghệ. Những bằng cớ này có thể trong khoảng lập luận chẳng thể chối biện hộ, hoặc trong khoảng những vết tích quá rõ ràng như kết quả xét nghiệm ADN, dấu vân tay, tóc, hay thậm chí là... dấu răng.
Đương nhiên cách đây không lâu, Hội đồng tư vấn công nghệ và kĩ nghệ của Tổng thống Mỹ (PCAST) trong Nhà Trắng đã đưa ra kết luận việc phụ thuộc dấu răng để kết tội một người là không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật.
Chỉ dựa vào dấu răng là không đủ
chậm triển khai là kết luận được nêu trong bản thông báo "tiền chính thức" của PCAST, dự tính sẽ lên tiếng tham gia cuối 04 tuần 9/2016.
Thông báo của hội đồng thậm chí còn đặt dấu hỏi về các cơ chế phân tích chứng cớ khác, bao gồm dấu giày, xét nghiệm tóc, và thậm chí là cả dấu vân tay.
Không đủ cơ sở vật chất để luận tội chỉ phụ thuộc dấu răng
Từ trước tới nay, cơ sở để đưa dấu răng biến thành chứng cứ dựa trên 2 yếu tố. Đầu tiên, dấu răng của loài người là độc nhất vô nhị - giống như ADN. Và thứ 2, da người là một vật trung gian đủ để đánh dấu dấu răng. Vấn đề ở đây là: cả 2 nhân tố trên hóa ra chưa khi nào được chứng thực.
Nhưng dẫu vậy, việc phân tách dấu răng để kết án tù đọng đã được vận dụng từ thập niên 1950 tại Mỹ, khi một nha sĩ kết luận dấu răng lưu trên miếng pho-mai tại hiện trường vụ cướp trùng khớp với một nghi phạm. Ông ta đã bị kết án ngay sau đó.
Dĩ nhiên theo như báo cáo của PCAST, các bằng chứng khoa học cho thấy khoa học bây chừ thậm chí không đủ để xác định chính xác vết thương có đúng là do răng gây ra không, hoặc không xác định được căn nguyên của dấu răng đó với độ đúng đắn cho phép.
PCAST cho biết, tính đến nay đã có ít nhất 25 trường thích hợp kết án sai có can hệ tới dấu răng, cùng gần như vụ chưa được xét xử (số liệu trong khoảng Innocence Project). Hay như trong bốn tuần 6/2016, ông Bill Richards tại California đã được giải oan sau 23 năm đứng sau song sắt vì ám sát thê thiếp của bản thân mình. Ông bị kết án do sơ sót của một nha sĩ pháp y khi nghĩ rằng dấu răng trên tay hiền thê ông trùng khớp với bộ hàm khá đặc trưng của Bill.
Bất chấp đông đảo, tất cả nha sĩ giải phẫu giữ nguyên ý kiến của họ về dấu răng. Họ đưa ra chỉ trích tiến sĩ Mary Bush và chồng cô, Peter Bush - những người thực hiện phân tích chứng minh rằng những phép tắc xét nghiệm pháp y như bây giờ là thiếu cơ sở vật chất khoa học. PCAST thì ngược lại, đồng tình rằng những bằng cớ về dấu răng không có hạ tầng nào đứng sau đó.
Thắc mắc về những bằng cớ khác, kể cả dấu vân tay
Công bố của PCAST thậm chí còn đặt câu hỏi về những vết tích vốn được xem là bằng cớ cáo buộc khác, như dấu giày, hướng nổ súng, dấu vật liệu, và thậm chí cả một bằng chứng tương đối vững bền khác: dấu vân tay.
Như với trường thích hợp của dấu tay, thực sự thì dấu tay của mỗi người quả đúng là đủ tính độc nhất vô nhị để làm cho chứng cứ. Nhưng vấn đề nằm ở bề ngoài và kỹ thuật xác định đang cho sai số khá lớn.
Cách thức đáng tin cậy như dấu vân tay cũng chưa chắc đã đúng
Theo một tìm hiểu trên báo chí Science với 169 dấu tay, các chuyên gia đã kết luận sai 7,5% trường phù hợp dấu vân tay trong khoảng cùng một người (khi mà đó là 2 người không giống nhau), và 0,1% trường thích hợp ngược lại. Sau đó 7 bốn tuần, một vài chuyên gia được rà soát lại, họ chỉ kết luận được đúng 90% những gì họ đã từng thi hành lần trước.
Nghi vấn ở đây thực thụ là chúng ta vẫn chưa biết được tính "duy nhất" của những dấu vết này. Không như ADN, chúng ta không thể dễ chơi "phán" chân của người này là bàn chân độc nhất có thể gây ra dấu tích gần giống tại hiện trường. Nhưng trên thực tế, người ta có thể nguỵ phát triển các dấu vết, và phổ quát trường hợp bị kết án sai chính vì vấn đề này.
Có hay không sự thay đổi về chính sách
Nhà Trắng sẽ đưa ra kết luận vào cuối tháng 9/2016, nhưng sự thực là tới nay các chuyên gia vẫn chưa thể nắm được yếu tố này có dẫn đến bất cứ sự thay đổi nào về chế độ hay không.
Do vì hệ quả của nó vẫn mang đến rộng rãi bàn cãi. Các chuyên gia pháp y tin, nếu như sa thải đi bằng chứng buộc tội bằng dấu răng có thể gây cản trở đối với rộng rãi trường phù hợp tội lỗi. Nhưng PCAST tin rằng cần phải sớm thải trừ chế độ cho rằng "chỉ dấu răng là đủ để cáo buộc một người".
Trong khi, theo PCAST, kể cả khi mối lo của các chưng sĩ pháp y là thực tế, thì biện pháp đúng trong trường phù hợp này phải là tạo ra những nguyên lý đúng đắn hơn, thay vì dựa trên một kỹ thuật không đáng tin yêu.
Nguồn: Washington post
Có thể bạn quan tâm: bơm nước thải chính hãng
0 nhận xét: